Niektóre osoby razi łączenie określenia ‘strasznie’ z wyrazami nazywającymi pozytywne zjawiska w celu podkreślenia dużej ekspresji danego zdania. Lepiej w takich przypadkach używać wyrazów: ‘bardzo’, ‘niezwykle’, ‘ogromnie’, ‘wyjątkowo’ itp. Pamiętajmy, by nie nadużywać tego przysłówka w takich kontekstach, bo wygląda to… strasznie.
Przysłówek „strasznie” w słownikach
Zacznijmy od tego, że omawiany kłopotliwy wyraz ma więcej niż jedno znaczenie. W Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny pod redakcją prof. Andrzeja Markowskiego widnieją trzy definicje:
1. ‘w sposób wzbudzający strach; groźnie, przerażająco
2. ‘źle, okropnie’
3. pot. ‘bardzo, nadzwyczaj, niezmiernie’.
Jak widzisz, w ostatnim przypadku mamy kwalifikator „potocznie”. Taki sam zobaczymy w Słowniku języka polskiego.
Słowniki przestrzegają przed tym, by nie nadużywać określenia ‘strasznie’ w trzecim znaczeniu. Proponuje się, aby zamiast Strasznie się zmęczyłem; Był strasznie zajęty; Strasznie dużo pieniędzy powiedzieć raczej: Okropnie, bardzo się zmęczyłem; Był ogromnie, nadzwyczaj, bardzo zajęty; Bardzo dużo pieniędzy. Chodzi o to, aby korzystać z synonimów, ponieważ w przeciwnym razie wypowiedzi stają się monotonne, manieryczne, ubogie stylistycznie.
Co mówią autorytety?
Prof. Bańko podkreśla, że po słowo strasznie sięgamy na ogół nie po to, aby powiedzieć, że ogarnia nas strach, ale po to, aby podkreślić skalę lub intensywność jakichś zjawisk, zwłaszcza negatywnych.
(…) czy intensyfikujące strasznie jest niepoprawne lub nieeleganckie i czy należy z nim walczyć? Między wierszami właściwie już odpowiedziałem: ‘strasznie’ jest nieco potoczne (a czasem strasznie potoczne) i kiedy bywa łączone z wyrazami, które nie oznaczają zjawisk negatywnych, może dziwić. Ale do potępiającego wyroku stąd jeszcze daleko.
W podobnym tonie wypowiada się prof. Bralczyk:
Takie zdanie rzeczywiście razi, ale… nie razi strasznie. W niektórych sytuacjach chcemy naszą wypowiedź nasycić nowymi, silniejszymi niż dotychczas, emocjami. Dlatego znaczenia słów wymagają co pewien czas odnowienia, odświeżenia, wzmocnienia. „Uniwersalny wzmacniacz” – ‘bardzo’ – czasami nam nie wystarcza. „Bardzo się cieszę” wydaje się za chłodne, konwencjonalne, z kolei „Niezwykle się cieszę” – trochę książkowe… Jeśli chcemy się wyrazić z dużą ekspresją, używamy niekiedy słów, które wedle zdrowego rozsądku nie pasują do siebie – tak jest właśnie ze sformułowaniem „Strasznie się cieszę”. Jeśli będziemy je traktować jako wyraz większych niż zwykle emocji, to w porządku. Nie należy ich tylko nadużywać.
Dopuszczalne w mowie, ale nie w piśmie
Trzeba pamiętać o tym, że sięganie po interesujący nas przysłówek w nowym znaczeniu powinno się ograniczać do języka potocznego, mówionego, w którym wyrażanie ekspresji czy emocji bywa o wiele większe. W polszczyźnie pisanej, w stylu bardziej oficjalnym muszą się już znaleźć stonowane synonimy: ‘bardzo’, ‘niezmiernie’, ‘nadzwyczaj’, ‘niezwykle’.
Zauważmy, że omawiana kwestia dotyczy też innych przysłówków, np. ‘okropnie’ czy ‘niesamowicie’ (a także ‘piekielnie’, ‘diabelnie’, ‘potwornie’, ‘straszliwie’, ‘szalenie’). One również mają po dwa znaczenia.
Źródła: DobrySłownik.pl, poradnia językowa PWN, blog Macieja Malinowskiego
Zobacz też inne porady dotyczące dobrego stylu w twoich tekstach:
„Posiadać” – o poprawnym użyciu tego wyrazu