W tym wpisie wyjaśniam łączliwość czasowników „odnosić” i „ponosić”. Jest pewna ciekawa zasada rządząca tymi wyrażeniami. Czy poprawnie jest powiedzieć: „ponieść klęskę”? Czy można „odnieść” rany lub zwycięstwo?
Jeśli czasem macie wątpliwości, czy klęskę się odnosi czy ponosi, skojarzcie sobie w ten sposób:
Rzeczy negatywne (niepożądane) się PONOSI
np. ponieść klęskę, porażkę, stratę, szkodę, uszczerbek, karę, konsekwencje, koszta, odpowiedzialność, ofiarę, ryzyko, wydatek, śmierć.
Rzeczy pozytywne (korzystne) się ODNOSI
np. odnieść sukces, tryumf, zwycięstwo, korzyści.
Ale ale! Nie tak szybko – bo ‘odnosić’ łączy się także z niektórymi negatywnymi zjawiskami, np. rany, obrażenia.
Prof. Katarzyna Kłosińska w audycji „Co w mowie piszczy” w radiowej Trójce mówi, że nie zawsze ten podział był taki wyraźny i kiedyś można było np. odnosić wstyd. Czasownik ‘ponosić’ związał się jednak z negatywnymi zjawiskami zapewne dlatego, że łączono go z takimi określeniami jak ‘ciężary życia’, a więc coś, co kojarzy się z fizycznym trudem.
Zobacz też inne porady:
Jak zapisywać jednostki monetarne?
„W oparciu o…” – kiedy to wyrażenie jest błędem?
„Wydaje się być (jakiś)” – dlaczego to błędna konstrukcja?
Dostarczać coś czy dostarczać czegoś?
Skąd się wzięła nazwa „koktajl Mołotowa”?
Umowa-zlecenie, umowa zlecenia czy umowa zlecenia?
W tę i we w tę czy wte i wewte?
„Biegun Północny” czy „biegun północny”?
Andrzejki, mikołajki, sylwester, walentynki – jak zapisać?
Językowy dylemat z życzeniem „szczęśliwego nowego roku”